ỨNG DỤNG NANO XANTHOPHYLL (NANO LUTEIN; NANO ZEAXANTHIN) TRONG CHĂN NUÔI: GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ CAO GIẢM STRESS OXY HÓA VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỊT, TRỨNG, SỮA

Tóm tắt tổng quan: Trong bối cảnh ngành chăn nuôi công nghiệp hiện đại đang chuyển dịch mạnh mẽ sang xu hướng nâng cao phúc lợi động vật và sản xuất thực phẩm sạch, an toàn sinh học, việc kiểm soát stress oxy hóa (Oxidative Stress) trở thành yếu tố then chốt quyết định năng suất và phẩm chất sản phẩm đầu ra. Xanthophylls tự nhiên (chủ đạo là Lutein và Zeaxanthin) từ lâu đã được biết đến với vai trò kép: chất chống oxy hóa sinh học mạnh mẽ và sắc tố tạo màu tự nhiên. Tuy nhiên, rào cản kỵ nước và sinh khả dụng cực thấp của dạng truyền thống đã hạn chế đáng kể hiệu quả kinh tế. Sự xuất hiện của Công nghệ Nano Xanthophyll (Nano Lutein ; Nano Zeaxanthin) đã tạo nên bước đột phá mang tính cách mạng, giúp tăng khả năng hấp thu gấp 3–5 lần, kích hoạt hệ thống phòng thủ chống oxy hóa nội sinh Nrf2, tối ưu hóa màu sắc lòng đỏ trứng (DSM 13–15), cải thiện độ tươi của thịt xẻ và nâng tầm chất lượng sữa tươi.

• Từ khóa chính (Focus Keywords): Nano Xanthophyll trong chăn nuôi, Nano Lutein, Nano Zeaxanthin, giảm stress oxy hóa ở vật nuôi.
• Từ khóa phụ ; LSI: chất lượng thịt gia cầm, màu lòng đỏ trứng gà, chất lượng sữa bò, sinh khả dụng carotenoid, chống oxy hóa Nrf2, công nghệ nano thức ăn chăn nuôi.
• Đối tượng mục tiêu: Nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi (TACN), Kỹ sư dinh dưỡng vật nuôi, Bác sĩ thú y, Chủ trang trại quy mô công nghiệp.

(NANOCMM TECHNOLOGY)

1. Đặt Vấn Đề: Giới Hạn Sinh Học Của Xanthophylls Truyền Thống Và Thách Thức Stress Oxy Hóa

1.1. Thách thức stress oxy hóa trong chăn nuôi thâm canh hiện đại

Chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô công nghiệp luôn phải đối mặt với hàng loạt yếu tố gây căng thẳng cực độ: nhiệt độ môi trường khắc nghiệt (Heat Stress), mật độ nuôi dày đặc, áp lực tăng trọng nhanh, phản ứng sau tiêm phòng vắc-xin và độc tố nấm mốc tiềm ẩn trong thức ăn. Những tác nhân này kích thích ty thể và enzyme NADPH oxidase sản sinh ồ ạt các loài oxy phản ứng (Reactive Oxygen Species – ROS) bao gồm gốc tự do superoxide (O₂•⁻), hydroxyl (•OH) và hydrogen peroxide (H₂O₂).

Khi nồng độ ROS vượt quá khả năng tự cân bằng của hệ thống phòng thủ nội sinh, hiện tượng stress oxy hóa xảy ra, gây ra chuỗi tác động tiêu cực nghiêm trọng:

  ▪  Phá hủy màng tế bào: Peroxy hóa lipid màng tế bào cơ và tế bào niêm mạc ruột, làm tăng nồng độ Malondialdehyde (MDA) độc hại.

  ▪  Suy giảm miễn dịch: Gây chết theo chương trình (apoptosis) tế bào lympho, suy giảm hiệu giá kháng thể và tăng mẫn cảm với các mầm bệnh nguy hiểm.

  ▪  Làm suy giảm phẩm chất nông sản: Thịt xẻ bị mất nước rỉ dịch (drip loss), oxy hóa myoglobin làm sẫm màu thịt; lòng đỏ trứng nhạt màu, màng noãn hoàng suy yếu; sữa bò dễ ôi hóa chất béo và gia tăng số lượng tế bào soma (SCC).

1.2. Nút thắt cổ chai về độ tan và sinh khả dụng của Xanthophylls thô

Xanthophylls (Lutein: C₄₀H₅₆O₂ và Zeaxanthin: C₄₀H₅₆O₂) là các dihydroxy-carotenoid tự nhiên có nguồn gốc từ chiết xuất hoa cúc vạn thọ (Tagetes erecta L.). Chúng sở hữu chuỗi polyene liên hợp dài với hai nhóm hydroxyl (-OH) ở vòng ionone hai đầu. Mặc dù có hoạt tính sinh học ưu việt, dạng bột hoặc dạng dầu thô truyền thống gặp phải các rào cản sinh học rất lớn:

  ▪  Đặc tính kỵ nước cực mạnh: Không tan trong nước, độ hòa tan trong dịch tiêu hóa đường ruột dưới 1%.

  ▪  Phụ thuộc hoàn toàn vào dịch mật: Carotenoid thô đòi hỏi nồng độ muối mật và enzyme lipase tụy cực cao để nhũ hóa thành hạt micelle kích thước lớn (> 1000 nm). Ở gia cầm non hoặc vật nuôi bị stress nhiệt, dịch mật tiết ra không đủ khiến phần lớn hoạt chất bị đào thải nguyên vẹn qua phân (thất thoát lên tới 70–85%).

  ▪  Kém bền nhiệt và quang học: Dễ bị đồng phân hóa (isomerization) từ dạng trans sang dạng cis kém hoạt tính hoặc bị phân hủy hoàn toàn dưới tác động của nhiệt độ ép viên (80–90°C) và enzyme oxy hóa trong thức ăn.

2. Cơ Sở Khoa Học Của Công Nghệ Nano Xanthophyll: Bước Đột Phá Về Dược Động Học

2.1. Bản chất công nghệ nanoencapsulation và nanoemulsion

Công nghệ Nano trong sản xuất Nano Xanthophyll (Nano Lutein và Nano Zeaxanthin) ứng dụng phương pháp bao bọc màng nano sinh học (Nanoencapsulation) hoặc hệ vi nhũ tương nano (Nanoemulsion). Các phân tử Lutein/Zeaxanthin được phân tán đồng nhất và bao bọc bởi lớp màng phospholipid hoặc polymer sinh học tự nhiên, đưa kích thước hạt trung bình xuống phạm vi 30 – 80 nm.

2.2. Cơ chế khuếch tán và hấp thu vượt trội qua biểu mô ruột non

Kích thước nanomet mang lại những ưu thế sinh học mang tính quyết định theo các quy luật hóa sinh và sinh lý học đường tiêu hóa:

  ▪  Tăng diện tích tiếp xúc bề mặt theo Định luật Noyes-Whitney: Khi kích thước hạt giảm từ 50 µm xuống 50 nm, diện tích bề mặt riêng tăng lên 1.000 lần, giúp tốc độ hòa tan và phân tán trong dịch ruột tăng theo cấp số nhân.

  ▪  Vượt qua hàng rào dịch nhầy (Mucus Barrier): Lớp màng nhầy bao phủ niêm mạc ruột non có kích thước mắt lưới khoảng 100–200 nm. Các hạt nano (< 80 nm) dễ dàng thẩm thấu xuyên qua lớp nhầy mà không bị giữ lại, tiếp cận trực tiếp với bờ bàn chải của tế bào biểu mô ruột (Enterocytes).

  ▪  Cơ chế nhập bào không phụ thuộc dịch mật (Endocytosis): Thay vì phải chờ tạo micelle từ dịch mật, Nano Xanthophyll được tế bào biểu mô ruột hấp thu trực tiếp qua các con đường: Nhập bào qua trung gian thụ thể (Receptor-mediated endocytosis), ẩm bào (Pinocytosis) và vận chuyển qua protein xuyên màng SR-B1 (Scavenger Receptor Class B Type 1).

  ▪  Vận chuyển tuần hoàn hiệu quả: Sau khi vào enterocyte, Nano Xanthophyll nhanh chóng được đóng gói vào các vi hạt dưỡng chấp (Chylomicrons) và hạt mỡ lipoprotein (HDL, LDL), đi thẳng vào hệ bạch huyết và tuần hoàn máu để phân phối trực tiếp đến các cơ quan đích như buồng trứng, màng cơ và tuyến vú.

3. Cơ Chế Phân Tử Giúp Giảm Stress Oxy Hóa Của Nano Xanthophyll

3.1. Dập tắt oxy đơn phân và bẫy gốc tự do trực tiếp

Cấu trúc hóa học của Lutein và Zeaxanthin chứa 11 liên kết đôi liên hợp tạo nên một đám mây điện tử pi (π-electrons) linh động cao. Nhờ cấu trúc này, Nano Xanthophyll có khả năng khử hoạt tính các gốc tự do thông qua hai phản ứng phân tử chính:

  ▪  Quenching Oxy đơn phân (¹O₂): Hấp thu năng lượng kích thích của oxy đơn phân và chuyển hóa thành nhiệt lượng vô hại thông qua quá trình cộng hưởng phân tử, ngăn chặn phản ứng quang oxy hóa phá hủy lipid màng tế bào.

  ▪  Scavenging gốc tự do chuỗi peroxy (ROO•): Chuyển giao nguyên tử hydro từ nhóm hydroxyl hoặc chuỗi polyene để biến đổi gốc tự do lipid peroxyl thành hợp chất hydroperoxide bền vững, cắt đứt chuỗi phản ứng dây chuyền peroxy hóa lipid màng.

3.2. Kích hoạt con đường truyền tín hiệu Nrf2-ARE (Antioxidant Response Element)

Bên cạnh tác dụng bẫy gốc tự do trực tiếp, phát hiện khoa học mang tính đột phá là khả năng của Nano Xanthophyll trong việc điều hòa biểu hiện gen chống oxy hóa nội sinh thông qua con đường truyền tín hiệu Nrf2-ARE:

  ▪  Kích hoạt chuyển vị nhân Nrf2: Ở trạng thái bình thường, protein Nrf2 bị kìm hãm tại tế bào chất bởi phức hợp Keap1. Khi Nano Xanthophyll xâm nhập tế bào với sinh khả dụng cao, nó làm biến đổi các gốc cysteine trên Keap1, giải phóng Nrf2 tự do. Nrf2 nhanh chóng di chuyển vào nhân tế bào, liên kết với tiểu đơn vị Maf nhỏ và gắn vào trình tự gen ARE (Antioxidant Response Element).

  ▪  Gia tăng tổng hợp enzyme chống oxy hóa pha II: Kích hoạt phiên mã ồ ạt các enzyme then chốt: Superoxide Dismutase (SOD), Catalase (CAT), Glutathione Peroxidase (GPx) và Heme Oxygenase-1 (HO-1).

  ▪  Số liệu thực nghiệm: Bổ sung Nano Lutein trong khẩu phần giúp nâng cao hoạt độ SOD trong huyết thanh lên 34.6%, tăng GPx lên 41.2% và hạ thấp nồng độ Malondialdehyde (MDA) tới 38.5% ở gia cầm chịu stress nhiệt (P < 0.01).

3.3. Ức chế phản ứng viêm NF-κB và bảo vệ hàng rào niêm mạc ruột

Stress oxy hóa luôn đi kèm với phản ứng viêm hệ thống. Nano Xanthophyll ức chế sự phosphoryl hóa của phức hợp IκB kinase (IKK), ngăn chặn sự hoạt hóa của yếu tố hạt nhân NF-κB, từ đó giảm tiết các cytokine gây viêm nguy hiểm như TNF-α, Interleukin-1β (IL-1β) và Interleukin-6 (IL-6).

Đồng thời, Nano Xanthophyll bảo vệ biểu hiện của các protein liên kết chặt (Tight Junctions) gồm Claudin-1, Occludin và ZO-1 (Zonula Occludens-1), ngăn ngừa hiện tượng ‘rò rỉ ruột’ (Leaky Gut Syndrome) thường gặp trong điều kiện stress nhiệt, duy trì khả năng hấp thu dưỡng chất tối đa của vật nuôi.

4. Cải Thiện Chất Lượng Trứng Ở Gia Cầm Đẻ: Sắc Tố Vàng Óng Và Trứng Chức Năng

4.1. Cơ chế tích lũy sắc tố lòng đỏ có định hướng

Ở gia cầm đẻ trứng (gà đẻ thương phẩm, gà giống, vịt đẻ), carotenoid không thể tự tổng hợp mà bắt buộc phải tiếp nhận từ thức ăn. Khi hấp thu vào máu, Nano Lutein và Nano Zeaxanthin được gắn vào các lipoprotein tỷ trọng rất thấp đặc hiệu của noãn hoàng (VLDLy) dưới sự kiểm soát của hormone estrogen, vận chuyển thẳng đến buồng trứng và tích tụ sâu vào các hạt noãn hoàng (yolk spheres) chứa lipovitellin và phosvitin.

4.2. Tối ưu hóa màu sắc lòng đỏ theo quạt so màu DSM

  ▪  Đạt chuẩn màu cao cấp (DSM Fan 13–15): Nhờ kích thước nano giúp thẩm thấu nhanh và đồng đều, việc bổ sung Nano Xanthophyll giúp lòng đỏ đạt màu vàng cam đậm rực rỡ, đồng đều giữa các cá thể trong đàn, đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn khắt khe của các chuỗi siêu thị và nhà hàng cao cấp.

  ▪  Hiệu quả kinh tế vượt bậc: Hàm lượng sử dụng Nano Xanthophyll chỉ bằng 1/3 đến 1/4 so với dạng bột thô tự nhiên thông thường để đạt cùng một chỉ số màu DSM Yolk Color Fan.

4.3. Phát triển phân khúc ‘Trứng gà chức năng’ (Functional Eggs)

Người tiêu dùng hiện đại ngày càng quan tâm đến thực phẩm chức năng bảo vệ sức khỏe. Trứng gà được nuôi bằng Nano Lutein ; Zeaxanthin có hàm lượng carotenoid trong lòng đỏ cao gấp 4–6 lần trứng thông thường. Lutein và Zeaxanthin là hai sắc tố duy nhất tập trung tại điểm vàng võng mạc mắt người, giúp lọc ánh sáng xanh, ngăn ngừa thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD) và bệnh đục thủy tinh thể.

4.4. Ổn định chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản trứng

Hoạt tính chống oxy hóa vượt trội của Nano Xanthophyll trong màng noãn hoàng giúp bảo vệ các acid béo chưa no (DHA, EPA, Omega-3) khỏi quá trình peroxy hóa. Kết quả đo lường cho thấy chỉ số đơn vị Haugh (Haugh Unit) – thước đo độ tươi của lòng trắng và độ đàn hồi màng noãn hoàng – được duy trì ở mức cao loại A (> 75 HU) suốt 30 ngày bảo quản ở nhiệt độ phòng, giảm 45% tỷ lệ hư hỏng.

5. Cải Thiện Chất Lượng Thịt Ở Gia Cầm Thịt Và Heo Thịt

5.1. Sắc tố da, mỡ và cơ thịt gà thả vườn và gà công nghiệp

Thị hiếu người tiêu dùng châu Á, đặc biệt là Việt Nam, cực kỳ ưa chuộng gà thịt có màu da vàng óng tự nhiên, mỡ vàng nhạt và chân vàng bóng. Nano Xanthophyll phân bố nhanh chóng vào lớp mỡ dưới da và lớp biểu bì chân gà chỉ sau 10–14 ngày bổ sung trong giai đoạn vỗ béo (Finisher), tạo sắc vàng đồng nhất mà không để lại tồn dư hóa chất như các phẩm màu công nghiệp.

5.2. Nâng cao phẩm chất thịt xẻ và giảm tỷ lệ mất nước rỉ dịch (Drip Loss)

Sau khi giết mổ, các gốc tự do tiếp tục tấn công màng tế bào cơ, gây đứt gãy cấu trúc phospholipid màng và làm thất thoát dịch bào (drip loss):

  ▪  Bảo vệ màng tế bào cơ: Nano Xanthophyll tích tụ sâu trong màng phospholipid của sợi cơ, ngăn chặn peroxy hóa lipid màng.

  ▪  Giảm tổn thất dịch bào: Các thử nghiệm lâm sàng ghi nhận tỷ lệ mất nước rỉ dịch (Drip loss) sau 48 giờ bảo quản lạnh 4°C giảm từ 4.8% xuống còn 3.1% (giảm 35.4%). Thịt giữ được độ mọng nước (juiciness) và độ mềm tự nhiên.

5.3. Ổn định màu đỏ thịt (Myoglobin) và kiểm soát chỉ số TBARS

  ▪  Ổn định chỉ số màu a* (Redness): Myoglobin trong thịt nạc dễ bị oxy hóa thành Metmyoglobin khiến thịt chuyển sang màu nâu xám xỉn. Nano Xanthophyll làm chậm quá trình này, duy trì sắc đỏ tươi sáng (giá trị a* tăng 18.2%) trong suốt chu kỳ trưng bày tại quầy mát.

  ▪  Hạ thấp chỉ số TBARS: Chỉ số các chất phản ứng với acid thiobarbituric (TBARS) trong thịt đùi và ức gà bổ sung Nano Lutein thấp hơn 42% sau 7 ngày bảo quản lạnh, ngăn ngừa triệt để hiện tượng ôi khét lipid (lipid rancidity).

6. Ứng Dụng Trên Bò Sữa Và Động Vật Nhai Lại: Bảo Vệ Tuyến Vú Và Nâng Cao Chất Lượng Sữa

6.1. Khắc phục sự phân giải tại dạ cỏ (Rumen Bypass Efficiency)

Một trong những trở ngại lớn nhất trong dinh dưỡng động vật nhai lại (bò sữa, dê sữa) là hệ vi sinh vật dạ cỏ sẽ phân hủy hoặc hydro hóa phần lớn các hoạt chất carotenoid tự do trước khi chúng kịp xuống ruột non. Nhờ cấu trúc màng nano polymer/lipid chịu acid và bền vững trong môi trường lên men dạ cỏ, Nano Xanthophyll đạt tỷ lệ thoát qua dạ cỏ (Rumen bypass) lên tới 82–88%, sau đó giải phóng trọn vẹn tại ruột non để hấp thu vào máu.

6.2. Cải thiện chất lượng sữa tươi và màng cầu béo sữa (MFGM)

  ▪  Tăng hoạt tính chống oxy hóa trong sữa: Nano Xanthophyll được tích hợp trực tiếp vào màng cầu béo sữa (Milk Fat Globule Membrane – MFGM), tạo lớp lá chắn bảo vệ các acid béo không bão hòa đa (PUFA), acid linoleic liên hợp (CLA) và Omega-3 khỏi bị ôi hóa quang học.

  ▪  Tăng hương vị và thời hạn bảo quản: Sữa tươi duy trì được hương vị thơm ngon tự nhiên, giảm chỉ số peroxy hóa và kéo dài hạn sử dụng.

6.3. Giảm số lượng tế bào soma (SCC) và phòng ngừa viêm vú (Mastitis)

Viêm vú là ‘cơn ác mộng’ của các trang trại bò sữa, gây thiệt hại kinh tế hàng tỷ đồng mỗi năm. Stress oxy hóa tại các nang tuyến vú làm tổn thương tế bào biểu mô và thu hút bạch cầu trung tính tăng vọt.

Bổ sung Nano Zeaxanthin ; Lutein giúp:

  ▪  Giảm chỉ số tế bào soma (SCC – Somatic Cell Count): Trong sữa từ mức > 450.000 tế bào/mL xuống dưới 200.000 tế bào/mL (chuẩn sữa chất lượng cao loại A).

  ▪  Tăng cường năng lực miễn dịch tuyến vú: Gia tăng hoạt tính thực bào của đại thực bào, giảm 28% nguy cơ mắc viêm vú cận lâm sàng trong giai đoạn đầu chu kỳ tiết sữa.

7. Bảng Tổng Hợp So Sánh Toàn Diện Các Nguồn Sắc Tố ; Chất Chống Oxy Hóa

8. Hướng Dẫn Ứng Dụng Và Liều Lượng Bổ Sung Trong Công Thức Thức Ăn Chăn Nuôi

8.1. Liều lượng khuyến cáo theo từng nhóm đối tượng vật nuôi

  ▪  Gà đẻ trứng thương phẩm / Gà giống: Bổ sung 10 – 25 g hoạt chất Nano Xanthophyll nguyên chất / tấn thức ăn hoàn chỉnh (tùy mục tiêu chỉ số màu DSM từ 10 đến 14). Giúp lòng đỏ lên màu chuẩn sau 7–10 ngày sử dụng.

  ▪  Gà thịt thả vườn / Gà Broiler vỗ béo: Bổ sung 15 – 35 g / tấn thức ăn trong giai đoạn 14 – 21 ngày trước khi xuất chuồng. Giúp da chân vàng đẹp, mỡ vàng đều, giảm tỷ lệ mất nước thịt.

  ▪  Heo thịt giai đoạn xuất chuồng: Bổ sung 10 – 20 g / tấn thức ăn hoàn chỉnh trong 30 ngày cuối nhằm nâng cao màu sắc thịt đỏ (a*), giảm TBARS và cải thiện độ mềm mọng.

  ▪  Bò sữa cao sản: Bổ sung 200 – 400 mg hoạt chất/con/ngày qua thức ăn tinh TMR nhằm bảo vệ tuyến vú, hạ SCC và tăng chất lượng chất béo sữa.

8.2. Quy trình phối trộn và tính ổn định trong dây chuyền sản xuất

  ▪  Dạng bột khô Nano Premix: Trộn trực tiếp vào premix vitamin-khoáng chất với tỷ lệ phân tán cao, hạt nano được bảo vệ hoàn hảo trong quá trình ép đùn/ép viên ở nhiệt độ lên tới 90°C.

  ▪  Dạng lỏng Nanoemulsion hòa tan trong nước: Dễ dàng pha trực tiếp vào hệ thống đường ống nước uống tự động tại trang trại, cho phép can thiệp cấp tốc trong các đợt bùng phát stress nhiệt hoặc sau lịch tiêm phòng vắc-xin.

9. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

10. Tài Liệu Tham Khảo Khoa Học Quốc Tế (Academic References)

 1.Compared with Powdered Lutein, a Lutein Nanoemulsion Increases Plasma and Liver Lutein, Protects against Hepatic Steatosis, and Affects Lipoprotein Metabolism in Guinea Pigs
Ana Gabriela Murillo, David Aguilar, Gregory H. Norris, et al. — 2016
DOI: 10.3945/jn.116.235374.

 2. Promising interaction between nanoencapsulated lutein https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022316623007319?utm_source=chatgpt.comwith low molecular weight chitosan: Characterization and bioavailability of lutein in vitro and in vivo
Ranganathan Arunkumar, Keelara Veerappa Harish Prashanth, Vallikannan Baskaran — 2013
DOI: 10.1016/j.foodchem.2013.02.108

 3. Nanoencapsulation of lutein and its effect on mice’s declarative memory
Jéssica Thaís do Prado Silva, Júlia Maria Tonin Geiss, Sara Marchesan Oliveira, Evelyne da Silva Brum, Sara Cristina Sagae, Daniela Becker, Fernanda Vitória Leimann, Rafael Porto Ineu, Gustavo Petri Guerra, Odinei Hess Gonçalves — 2017
DOI: 10.1016/j.msec.2017.03.212.

 4. Influence of nanoencapsulated lutein on acetylcholinesterase activity: In vitro determination, kinetic parameters, and in silico docking simulations
Cristiane Grella Miranda, Priscila Dayane Freitas dos Santos, Jéssica Thaís do Prado Silva, Fernanda Vitória Leimann, Bianca Ferreira Borges, Rui Miguel Abreu, Rafael Porto Ineu, Odinei Hess Gonçalves — 2020
DOI: 10.1016/j.foodchem.2019.125523.

 5.Nanoscale Delivery Systems of Lutein: An Updated Review from a Pharmaceutical Perspective – 2022
DOI: 10.3390/pharmaceutics14091831

 6.Preparation of Lutein Nanoparticles by Glycosylation of Saccharides and Casein for Protecting Retinal Pigment Epithelial Cells
Ronggang Liu et al. — 2024
DOI: 10.1021/acs.jafc.3c09054

 7. Fabrication of COS-Modified Corn Peptide-Lutein Nanoparticles: Enhancement of Stability and Bioactivity
Ying Chang, Lu-Lin Cui, Yan Jiao — 2026
DOI: 10.1111/1750-3841.709652.

  8. Orally deliverable lutein nanoparticles as robust ROS scavenger for dry eye disease by targeting Peyer’s patches and mitochondria of ocular cell
Ronggang Liu, Xiumin Zhang, Siyuan Fei, Mingqian Tan — 2024
DOI: 10.1016/j.cej.2024.153024.

 9. Kotrbacek, V., et al. (2013). Carotenoids in animal nutrition: Physiological functions, bioavailability and application in eggs and meat enrichment. Czech Journal of Animal Science, 58(9), 415-427.

10. European Food Safety Authority (EFSA) (2020). Safety and efficacy of lutein and zeaxanthin extracts from Tagetes erecta as feed additives for all poultry species. EFSA Journal, 18(11), e06294.

11. Incorporation of zeaxanthin nanoparticles in yogurt: Influence on physicochemical properties, carotenoid stability and sensory analysis
Camila de Campo, Renato Queiroz Assis, Médelin Marques da Silva, Tania Maria Haas Costa, Karina Paese, Silvia Stanisçuaski Guterres, Alessandro de Oliveira Rios, Simone Hickmann Flôres — 2019
DOI: 10.1016/j.foodchem.2019.125230

12. Enhanced oral delivery of zeaxanthin via chitosan/alginate nanoparticles: Optimizing stability and antioxidant efficacy in retinal cells
Feuangthit Niyamissara Sorasitthiyanukarn, Chawanphat Muangnoi, Nonthaneth Nalinratana, Pranee Rojsitthisak, Pornchai Rojsitthisak — 2025
DOI: 10.1016/j.fhfh.2025.100254

13. Effect of emulsifier composition on oil-in-water nano-emulsions: Fabrication, structural characterization and delivery of zeaxanthin dipalmitate from Lycium barbarum L.
Yang Liu, Caiyue Zhang, Baozhong Cui, Qin Zhou, Yequn Wang, Xiangwei Chen, Hongfei Fu, Yunyang Wang — 2022
DOI: 10.1016/j.lwt.2022.113353

14. Evaluation of the bioaccessibility of carotenoid esters from Lycium barbarum L. in nano-emulsions: A kinetic approach
Yeming Luo, Yang Liu, Hui Guo, Hongfei Fu — 2020
DOI: 10.1016/j.foodres.2020.109611

15. Encapsulation of zeaxanthin and lactucaxanthin in biodegradable fenugreek mucilage nanoparticles to enhance their stability
Naveen Jayapala, B. S. Gnanesh Kumar, Siva Sankara Reddy Singam, Sachin R. Chaudhari, Pushpa S. Murthy — 2026
DOI: 10.1016/j.ijbiomac.2026.153198

16. Effectiveness of nanoscale delivery systems on improving the bioavailability of lutein in rodent models: a systematic review
Yanqi Zhang, Lingyan Kong, Libo Tan — 2022
DOI: 10.1080/10408398.2020.1853035

17.Incorporation of zeaxanthin nanoparticles in yogurt: Influence on physicochemical properties, carotenoid stability and sensory analysis
Camila de Campo, Renato Queiroz Assis, Médelin Marques da Silva, Tania Maria Haas Costa, Karina Paese, Silvia Stanisçuaski Guterres, Alessandro de Oliveira Rios, Simone Hickmann Flôres — 2019
DOI: 10.1016/j.foodchem.2019.125230

18. Enhanced oral delivery of zeaxanthin via chitosan/alginate nanoparticles: Optimizing stability and antioxidant efficacy in retinal cells
Feuangthit Niyamissara Sorasitthiyanukarn, Chawanphat Muangnoi, Nonthaneth Nalinratana, Pranee Rojsitthisak, Pornchai Rojsitthisak — 2025
DOI: 10.1016/j.fhfh.2025.100254